Veel mensen met chronische pijn hebben een herkenbaar verhaal. Ze hebben pijn in hun rug, nek, schouders of heup. Soms al jaren. Ze hebben behandelingen geprobeerd: fysiotherapie, oefeningen, massages, dry needling, medicatie, alternatieve therapieën en soms zelfs operaties. En toch blijft de pijn terugkomen.
Wat het extra frustrerend maakt: vaak is er op scans weinig te zien. Of er wordt iets gevonden wat “misschien” de oorzaak kan zijn, zoals slijtage of een lichte hernia, maar de klachten zijn veel ernstiger dan je op basis daarvan zou verwachten.
Dr. John E. Sarno, revalidatiearts en grondlegger van het TMS-concept (Tension Myoneural Syndrome), gaf een andere verklaring. Een verklaring die in eerste instantie controversieel was, maar die voor miljoenen mensen wereldwijd een doorbraak betekende:
Chronische pijn is vaak geen teken van lichamelijke schade, maar een signaal van een overbelast brein en zenuwstelsel — waarbij pijn functioneert als afleiding van onderdrukte emoties.
In dit artikel duiken we diep in de kernideeën van Dr. Sarno. Niet oppervlakkig, maar écht begrijpen: waarom pijn een afleiding kan zijn, welke emoties daarachter zitten en hoe dit zich vertaalt naar lichamelijke klachten.
Wie was Dr. Sarno en waarom werd hij zo invloedrijk?
Dr. Sarno werkte decennialang met patiënten met chronische rugpijn en andere pijnsyndromen. In zijn praktijk zag hij iets wat niet paste binnen het standaard medische model:
- mensen met ernstige afwijkingen op een MRI hadden soms géén pijn
- mensen met “mooie” scans konden nauwelijks lopen van de pijn
- klachten bleken sterk samen te hangen met stressvolle levenssituaties
- pijn verdween soms plotseling wanneer iemand tot een bepaald inzicht kwam
Sarno concludeerde dat er een grote groep mensen was bij wie pijn niet voortkwam uit schade, maar uit een psychologisch-neurologisch mechanisme.
Hij noemde dit Tension Myoneural Syndrome (TMS).
Het centrale idee: pijn als beschermingsmechanisme
Sarno’s belangrijkste inzicht is dat het brein niet alleen pijn registreert, maar ook pijn kan produceren.
Dat klinkt voor veel mensen als: “Dus het zit tussen mijn oren?”
Maar dat is niet wat Sarno bedoelde.
Hij bedoelde:
- pijn is echt
- de ervaring is lichamelijk
- maar de bron is vaak niet structurele schade
- de bron ligt in het zenuwstelsel en de manier waarop het brein gevaar inschat
Het brein is voortdurend bezig met één hoofdtaak: overleven. Het scant de omgeving (en jouw innerlijke wereld) op gevaar. Niet alleen fysiek gevaar, maar ook emotioneel gevaar.
En daar komt het sleutelconcept:
emoties kunnen door het brein als bedreigend worden ervaren.
Waarom zouden emoties gevaarlijk zijn?
Veel mensen hebben geleerd dat bepaalde emoties “niet mogen”.
Denk aan zinnen als:
- “Niet zeuren.”
- “Gewoon doorgaan.”
- “Niet zo boos doen.”
- “Stel je niet aan.”
- “Wees sterk.”
- “Je moet dankbaar zijn.”
Dit soort boodschappen — bewust of onbewust — zorgen ervoor dat emoties worden onderdrukt. Vooral emoties die sociaal “onhandig” zijn, zoals:
- woede
- frustratie
- jaloezie
- verdriet
- schaamte
- angst
- teleurstelling
Als je deze emoties niet mag voelen of uiten, leert je brein iets belangrijks:
Deze gevoelens zijn gevaarlijk.
En als iets gevaarlijk is, dan probeert het brein het te vermijden.
De afleidingsstrategie: waarom pijn werkt
Sarno stelde dat het brein pijn gebruikt als afleiding.
Waarom?
Omdat pijn jouw aandacht volledig opeist.
Als je pijn hebt:
- ben je bezig met je lichaam
- ga je scannen: “Wat voel ik?”
- ga je vermijden: “Ik durf dit niet meer.”
- ga je zoeken naar oplossingen
- ga je piekeren over de toekomst
En precies dát is het doel van het brein:
jij bent bezig met je rug en niet met je woede, verdriet of angst.
Het is een briljante strategie van het brein, maar wel een destructieve. Want zolang de pijn je afleidt, hoef je de emotionele spanning niet onder ogen te komen.
Sarno noemde dit het “onbewuste mechanisme”. Je kiest hier niet voor. Het gebeurt automatisch.
De rol van het onbewuste: de emotionele snelkookpan
Volgens Sarno is het grootste deel van deze emotionele spanning onbewust. Dat betekent:
- je wéét niet dat je boos bent
- je voelt het niet bewust
- je vindt jezelf niet het type dat boos wordt
- je denkt dat je “er overheen” bent
Maar ondertussen stapelt het zich op.
Sarno gebruikte vaak het beeld van een snelkookpan:
- emoties worden ingeslikt
- druk bouwt op
- het systeem zoekt een uitweg
En in plaats van dat de druk emotioneel ontlaadt (bijvoorbeeld door boos te worden, te huilen, grenzen te stellen), kiest het brein een andere route: lichamelijke symptomen.
Hoe onderdrukte emoties lichamelijke klachten veroorzaken
Maar hoe vertaalt een emotie zich naar fysieke pijn?
Sarno gaf daar een fysiologische verklaring voor. Hij stelde dat het brein via het autonome zenuwstelsel kleine veranderingen kan veroorzaken in:
- spierspanning
- bloedtoevoer (doorbloeding)
- zenuwactiviteit
- ontstekingsreacties (in mildere mate)
Een voorbeeld:
Je hebt onbewust stress of woede → je zenuwstelsel staat aan → spieren spannen zich langdurig aan → doorbloeding verandert → je ervaart pijn, stijfheid of tintelingen.
Belangrijk: Sarno zei niet dat er “iets kapot” gaat. Hij zei juist:
het lichaam functioneert, maar het staat in een verkeerde stand.
Dat verklaart ook waarom TMS-pijn vaak:
- wisselend is
- de ene dag erger is dan de andere
- verschuift naar andere plekken
- erger wordt door stress
- afneemt door ontspanning of afleiding
Waarom juist “brave” en sterke mensen vaak TMS ontwikkelen
Sarno merkte op dat bepaalde persoonlijkheidstrekken vaak terugkwamen bij zijn patiënten:
- perfectionisme
- extreem verantwoordelijkheidsgevoel
- pleasen / conflict vermijden
- hoge normen voor zichzelf
- moeilijk grenzen aangeven
- hard werken / doorzetten
- streng innerlijk stemmetje
Deze mensen zijn vaak “succesvol” en “sterk” aan de buitenkant. Maar van binnen dragen ze enorme druk.
En juist omdat ze zo goed zijn in functioneren, worden emoties nog sneller onderdrukt. Ze gaan door. Ze lossen op. Ze dragen.
Tot het lichaam aan de bel trekt.
Het angst-pijn mechanisme: de tweede motor van chronische pijn
Sarno benadrukte dat er naast emotie nóg een factor is die pijn in stand houdt: angst.
Wanneer je pijn voelt, ga je vaak denken:
- “Wat als het erger wordt?”
- “Wat als ik iets kapot maak?”
- “Straks kan ik nooit meer normaal leven.”
- “Ik moet dit vermijden.”
Die angst zet het zenuwstelsel nog verder aan.
En dan ontstaat een vicieuze cirkel:
- emotionele spanning → pijn
- pijn → angst
- angst → meer spanning in het zenuwstelsel
- meer spanning → meer pijn
Hierdoor kan TMS jarenlang blijven bestaan, zelfs als de oorspronkelijke stressor allang weg is.
Waarom inzicht zo’n grote rol speelt
Een opvallend aspect van Sarno’s methode is dat hij zei:
Begrijpen wat er gebeurt is een groot deel van de oplossing.
Waarom?
Omdat inzicht angst vermindert.
Als jij weet:
- mijn rug is niet kapot
- mijn zenuwstelsel staat aan
- deze pijn is echt, maar niet gevaarlijk
…dan daalt de dreiging. En als dreiging daalt, daalt de pijn.
Veel mensen ervaren hierdoor al verbetering voordat ze iets “doen”.
Wat kun je hiermee in de praktijk?
Sarno’s aanpak was geen “positief denken” of “negeren”.
Het is eerder:
- eerlijk kijken naar je stress
- emoties leren herkennen
- je lichaam opnieuw veilig laten voelen
- stoppen met angstig scannen en vermijden
- het brein laten zien: er is geen gevaar
Praktische stappen die vaak helpen:
- journaling over stress en emoties
- bewustwording van triggers
- leren voelen in plaats van wegduwen
- grenzen stellen
- mildheid ontwikkelen naar jezelf
- bewegen vanuit vertrouwen
Is dit herkenbaar?
Herken je jezelf hierin? Heb je al van alles geprobeerd, maar blijf je last houden van chronische pijn of steeds terugkerende klachten?
👉 Meld je aan voor de Pijn Reset Community masterclass.
In deze masterclass leer je hoe chronische pijn ontstaat vanuit het zenuwstelsel (en niet per se vanuit schade), hoe emoties en stress een rol spelen én welke praktische stappen je kunt zetten om uit de pijn-angst-cyclus te komen.
Doe mee en ontdek hoe jij jouw lichaam weer veilig kunt laten voelen — en herstel mogelijk wordt.
